પરિવારમાં નવા સભ્યનો જન્મ થાય, લગ્ન પછી પત્નીનું નામ ઉમેરવાનું હોય અથવા બીજા કોઈ કારણોસર રેશન કાર્ડમાં નામ ઉમેરવાની જરૂર પડે ત્યારે ઘણા લોકોને ખબર નથી હોતી કે આ પ્રક્રિયા ક્યાંથી શરૂ કરવી. સારા સમાચાર એ છે કે ગુજરાતમાં આ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બંને રીતે થઈ શકે છે, અને દસ્તાવેજો તૈયાર હોય તો પ્રક્રિયા ખાસ મુશ્કેલ નથી.
રેશન કાર્ડમાં નામ ક્યારે ઉમેરવું પડે?
- ઘરમાં નવજાત બાળકનો જન્મ થાય ત્યારે
- લગ્ન બાદ પત્નીનું નામ પોતાના પરિવારના રેશન કાર્ડમાં ઉમેરવાનું હોય ત્યારે
- અગાઉ કોઈ કારણોસર નામ છૂટી ગયું હોય ત્યારે
- અન્ય રાજ્ય કે શહેરમાંથી કાયમી સ્થળાંતર કરીને પરિવારમાં જોડાવાનું હોય ત્યારે
જરૂરી દસ્તાવેજો
- હાલના રેશન કાર્ડની નકલ
- નવજાત માટે જન્મ પ્રમાણપત્ર, અથવા પત્ની માટે લગ્ન પ્રમાણપત્ર/વિવાહ નોંધણી
- સંબંધિત વ્યક્તિનું આધાર કાર્ડ
- રહેઠાણનો પુરાવો
- પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો
- પત્નીનું નામ ઉમેરવાનું હોય તો પિયરના રેશન કાર્ડમાંથી નામ કમી કરાવ્યાનો પુરાવો
ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા
ગુજરાતમાં રેશન કાર્ડ સંબંધિત સેવાઓ ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ અને અન્ન, નાગરિક પુરવઠા અને ગ્રાહકોની બાબતોના વિભાગની વેબસાઇટ મારફતે ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ છે.
- ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ પર રજિસ્ટ્રેશન અથવા લોગિન કરો.
- રેશન કાર્ડમાં નામ ઉમેરવા સંબંધિત સેવા શોધો.
- ફોર્મમાં જરૂરી વિગતો ભરો.
- જરૂરી દસ્તાવેજોની સ્કેન કોપી અપલોડ કરો.
- જો લાગુ પડતી હોય તો નિર્ધારિત ફી ભરો.
- અરજી સબમિટ કરી એકનોલેજમેન્ટ નંબર સાચવી રાખો.
ઓફલાઈન પ્રક્રિયા
જો ઓનલાઈન અરજી કરવામાં મુશ્કેલી પડે, તો નજીકની મામલતદાર કચેરી અથવા સંબંધિત તાલુકા કચેરીમાં જઈને પણ નિર્ધારિત ફોર્મ ભરી, જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે અરજી કરી શકાય છે. કચેરીના અધિકારી અરજી ચકાસીને પ્રક્રિયા આગળ વધારે છે. ઘણી વખત ગ્રામ પંચાયત કક્ષાએ પણ પ્રાથમિક મદદ મળી શકે છે.
અરજીની સ્થિતિ કેવી રીતે ટ્રેક કરવી
ઓનલાઈન અરજી કર્યા બાદ મળેલ એકનોલેજમેન્ટ કે અરજી નંબર વડે પોર્ટલ પર સ્ટેટસ ચેક કરી શકાય છે. ઓફલાઈન અરજી માટે સંબંધિત કચેરીનો સંપર્ક કરીને સ્થિતિ જાણી શકાય છે.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
- તમામ દસ્તાવેજોમાં નામ અને વિગતો એકસમાન હોવી જોઈએ.
- ચકાસણી માટે ઘરની મુલાકાત લેવામાં આવી શકે છે, તેથી અરજીમાં આપેલું સરનામું સાચું રાખો.
- પ્રક્રિયામાં લાગતો સમય જિલ્લા અને અરજીના ભારણ પ્રમાણે અલગ અલગ હોઈ શકે છે.
- અરજીની રસીદ કે એકનોલેજમેન્ટ નંબર સાચવી રાખો.
- જૂના રેશન કાર્ડમાંથી નામ કમી ન થયું હોય તો બંને જગ્યાએ નામ રહી જવાની ભૂલ થઈ શકે છે, તેનું ધ્યાન રાખો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
નામ ઉમેરવા માટે કેટલો સમય લાગે છે?
આ સામાન્ય રીતે દસ્તાવેજની ચકાસણી અને ઘર-મુલાકાત પર આધાર રાખે છે, અને જિલ્લા પ્રમાણે અલગ અલગ હોઈ શકે છે.
શું નામ ઉમેરવા માટે કોઈ ફી ભરવી પડે છે?
અમુક પ્રકારના સુધારા માટે નજીવી ફી લાગુ પડી શકે છે, જેની વિગત સંબંધિત વિભાગની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ હોય છે.
અરજી નામંજૂર થાય તો શું કરવું
જો અરજી નામંજૂર થાય, તો સામાન્ય રીતે તેનું કારણ પોર્ટલ પર અથવા સંબંધિત કચેરી તરફથી જણાવવામાં આવે છે — જેમ કે અધૂરા દસ્તાવેજ કે વિગતોમાં તફાવત. કારણ જાણી, ખૂટતી વિગતો કે દસ્તાવેજ સાથે ફરીથી અરજી કરી શકાય છે. જરૂર જણાય તો સંબંધિત અધિકારીને રૂબરૂ મળીને પણ સ્પષ્ટતા મેળવી શકાય છે.
રેશન કાર્ડના પ્રકાર વિશે
ગુજરાતમાં પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ પ્રમાણે અલગ-અલગ પ્રકારના રેશન કાર્ડ આપવામાં આવે છે — જેમ કે APL (ગરીબી રેખાથી ઉપર) અને BPL (ગરીબી રેખા નીચે) કાર્ડ. નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયા મોટાભાગે તમામ પ્રકારના કાર્ડ માટે સરખી જ રહે છે, પણ કેટલીક વિગતોમાં નાનો ફરક હોઈ શકે છે.
રેશન કાર્ડમાંથી નામ કમી કરાવવું
લગ્ન બાદ પત્નીનું નામ પતિના રેશન કાર્ડમાં ઉમેરવાનું હોય ત્યારે, પિયરના રેશન કાર્ડમાંથી તેનું નામ કમી કરાવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે, નહીંતર બંને જગ્યાએ નામ નોંધાયેલું રહેવાથી ભવિષ્યમાં સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. આ માટે અલગથી “નામ કમી” અરજી કરવી પડે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
શું રેશન કાર્ડ વગર બીજા સરકારી કામ થઈ શકે?
રેશન કાર્ડ ઘણી વખત સરનામાના પુરાવા તરીકે પણ વપરાય છે, એટલે તેને અદ્યતન રાખવું અન્ય સરકારી કામોમાં પણ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
જો રેશન કાર્ડ ખોવાઈ જાય તો શું કરવું?
ડુપ્લિકેટ રેશન કાર્ડ માટે સંબંધિત વિભાગની વેબસાઇટ પર અથવા મામલતદાર કચેરીમાં અલગથી અરજી કરી શકાય છે.
રેશન કાર્ડ સાથે જોડાયેલી અન્ય સેવાઓ
નામ ઉમેરવા ઉપરાંત રેશન કાર્ડમાં સરનામું બદલવું, નવું રેશન કાર્ડ કઢાવવું અથવા કાર્ડને આધાર સાથે લિંક કરવા જેવી સેવાઓ પણ એ જ પોર્ટલ મારફતે ઉપલબ્ધ છે. રેશન કાર્ડ આધાર સાથે લિંક હોવું અનાજ વિતરણ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે સામાન્ય રીતે જરૂરી ગણાય છે.
રેશન કાર્ડ સંબંધિત મોટાભાગની અરજીઓ માટે આધાર કાર્ડ પણ સાથે જરૂરી બને છે, તેથી અરજી કરતા પહેલા તે અપડેટેડ છે કે નહીં તે ચકાસી લેવું સારું રહે છે.
નિયમો, પાત્રતા અથવા અરજી પ્રક્રિયા સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે. અરજી કરતા પહેલા સંબંધિત અધિકૃત વેબસાઇટ અથવા વિભાગની તાજી માહિતી તપાસો.
