આધાર કાર્ડ આજે લગભગ દરેક સરકારી અને ખાનગી કામ માટે જરૂરી બની ગયું છે — બેંક ખાતાથી લઈને મોબાઈલ સિમ કાર્ડ સુધી, અને શાળા પ્રવેશથી લઈને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા સુધી. ઘણી વખત સરનામું બદલાય, મોબાઈલ નંબર બદલાય અથવા કાર્ડમાં કોઈ ભૂલ રહી જાય ત્યારે તેને અપડેટ કરવાની જરૂર પડે છે. સારા સમાચાર એ છે કે આમાંની ઘણી અપડેટ્સ તમે ઘરે બેઠાં, મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટર પરથી ઓનલાઈન કરી શકો છો.
આધાર કાર્ડ અપડેટેડ રાખવું શા માટે જરૂરી છે
જૂનું સરનામું, બંધ થઈ ગયેલો મોબાઈલ નંબર કે ખોટી જોડણી જેવી બાબતો ઘણી વખત બેંક ખાતું ખોલવામાં, સિમ કાર્ડ લેવામાં કે સરકારી યોજનાનો લાભ મેળવવામાં અડચણ ઊભી કરે છે. કારણ કે OTP રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ પર જ આવે છે, જો નંબર બંધ થઈ ગયો હોય તો ઘણી ઓનલાઈન સેવાઓ વાપરવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે. એટલે સમયાંતરે પોતાનું આધાર કાર્ડ ચેક કરી, જરૂર પડે ત્યાં અપડેટ કરાવવું હિતાવહ છે.
આધાર કાર્ડમાં કઈ વિગતો ઓનલાઈન અપડેટ કરી શકાય?
UIDAI ના પોર્ટલ પરથી અમુક વિગતો સીધી ઓનલાઈન અપડેટ કરી શકાય છે, જ્યારે અમુક માટે નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્રની મુલાકાત જરૂરી બની શકે છે.
- સરનામું
- મોબાઈલ નંબર
- ઈમેલ આઈડી
નામ, જન્મ તારીખ, લિંગ, ફોટો કે બાયોમેટ્રિક (ફિંગરપ્રિન્ટ/આંખની કીકી) જેવી સંવેદનશીલ વિગતોમાં ફેરફાર માટે સામાન્ય રીતે આધાર સેવા કેન્દ્ર પર રૂબરૂ જવું પડે છે, કારણ કે આ પ્રકારના ફેરફારમાં ઓળખ ફરીથી ચકાસવી જરૂરી ગણાય છે.
ઓનલાઈન અપડેટ માટે જરૂરી વસ્તુઓ
- તમારો 12 અંકનો આધાર નંબર
- રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર (OTP માટે)
- જે વિગત બદલવી છે તેનો સહાયક દસ્તાવેજ
- સ્કેનર અથવા સ્પષ્ટ ફોટો પાડી શકે તેવો મોબાઈલ/કેમેરા
ઓળખ અને સરનામાનો પુરાવો
સરનામું બદલવા માટે પાન કાર્ડ, પાસપોર્ટ, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વીજળી કે પાણીનું બિલ, બેંક પાસબુક જેવા દસ્તાવેજોમાંથી કોઈ એક સામાન્ય રીતે ચાલે છે. ભાડાના મકાનમાં રહેતા લોકો ભાડાકરાર (rent agreement) પણ સરનામાના પુરાવા તરીકે વાપરી શકે છે. ચોક્કસ સ્વીકૃત દસ્તાવેજોની સંપૂર્ણ યાદી UIDAI ની વેબસાઇટ પર જોઈ શકાય છે.
ઓનલાઈન અપડેટ કરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા
- UIDAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ (uidai.gov.in) અથવા myAadhaar પોર્ટલ પર જાઓ.
- તમારો આધાર નંબર નાખી, રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ પર આવેલ OTP વડે લોગિન કરો.
- “Update Aadhaar” અથવા “Update Demographics Data” વિકલ્પ પસંદ કરો.
- જે વિગત બદલવી છે તે પસંદ કરીને નવી માહિતી કાળજીપૂર્વક ભરો — ખાસ કરીને જોડણી અને અંકોમાં ભૂલ ન રહે તેનું ધ્યાન રાખો.
- જરૂરી સહાયક દસ્તાવેજની સ્પષ્ટ સ્કેન કોપી અપલોડ કરો.
- ભરેલી વિગતોની એક વાર સમીક્ષા કરો, પછી વિનંતી સબમિટ કરો અને મળેલ URN (અપડેટ રિક્વેસ્ટ નંબર) સાચવી રાખો.
મોબાઈલ નંબર અપડેટ કરવાની અલગ પ્રક્રિયા
જૂનો મોબાઈલ નંબર બંધ થઈ ગયો હોય તો OTP ન મળવાને કારણે ઓનલાઈન અપડેટ શક્ય નથી બનતું. આવા સંજોગોમાં નવો મોબાઈલ નંબર ઉમેરવા માટે નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્ર પર રૂબરૂ જવું જરૂરી બને છે, જ્યાં બાયોમેટ્રિક ચકાસણી બાદ નંબર અપડેટ કરવામાં આવે છે.
અપડેટની સ્થિતિ કેવી રીતે ચેક કરવી
તમે “Check Aadhaar Update Status” વિકલ્પમાં તમારો આધાર નંબર અને URN નાખીને પ્રક્રિયા ક્યાં સુધી પહોંચી છે તે જોઈ શકો છો. અપડેટ સામાન્ય રીતે થોડા દિવસોમાં પ્રોસેસ થાય છે, પણ ક્યારેક દસ્તાવેજની ચકાસણીમાં વધુ સમય પણ લાગી શકે છે. અપડેટ મંજૂર થયા બાદ તમે નવું e-Aadhaar ડાઉનલોડ કરીને વિગતો ચકાસી શકો છો.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
- નામ, જન્મ તારીખ કે બાયોમેટ્રિક બદલવા માટે રૂબરૂ આધાર કેન્દ્ર જવું જરૂરી બની શકે છે.
- દસ્તાવેજની સ્કેન કોપી સ્પષ્ટ અને સંપૂર્ણ વંચાય તેવી હોવી જોઈએ, નહીંતર અરજી નકારાઈ શકે છે.
- OTP મેળવવા માટે તમારો મોબાઈલ નંબર આધાર સાથે લિંક અને સક્રિય હોવો જરૂરી છે.
- એક વખતમાં એક જ પ્રકારની વિગત અપડેટ કરવાનો પ્રયત્ન કરો, જેથી અરજી ટ્રેક કરવામાં સરળતા રહે.
- અપડેટ પછી નવું e-Aadhaar ડાઉનલોડ કરીને વિગતો ફરીથી ચકાસી લો.
સાવચેતીના મુદ્દા
આધાર અપડેટ માટે હંમેશા uidai.gov.in જેવી સત્તાવાર વેબસાઇટનો જ ઉપયોગ કરો. OTP કે આધાર વિગતો કોઈ અજાણી વ્યક્તિ, કોલ કે થર્ડ-પાર્ટી એપ સાથે ક્યારેય શેર ન કરો — UIDAI ક્યારેય ફોન પર OTP કે પાસવર્ડ માંગતું નથી. કેટલાક એજન્ટ સત્તાવાર ફી કરતાં વધુ રકમ વસૂલતા હોય છે, તેનાથી સાવધ રહો અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી જાતે જ પોર્ટલ પરથી અરજી કરવાનો પ્રયત્ન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
શું આધાર અપડેટ કરવા માટે ફી ભરવી પડે છે?
મોટાભાગની ઓનલાઈન ડેમોગ્રાફિક અપડેટ સેવાઓ માટે નજીવી ફી લાગુ પડી શકે છે, જેની ચોક્કસ રકમ UIDAI ની વેબસાઇટ પર દર્શાવેલી હોય છે.
અપડેટ પછી નવું આધાર કાર્ડ ઘરે મળશે?
તમે ઈચ્છો તો ડિજિટલ e-Aadhaar ડાઉનલોડ કરી શકો છો, અથવા વધારાની ફી ભરીને પ્રિન્ટેડ કાર્ડ ટપાલ દ્વારા મંગાવી શકો છો.
વધુ ઓળખ-સંબંધિત દસ્તાવેજો બનાવવા હોય તો પાન કાર્ડ અને રેશન કાર્ડમાં નામ ઉમેરવા વિશેની અમારી માર્ગદર્શિકાઓ પણ ઉપયોગી થઈ શકે છે, કારણ કે મોટાભાગની જગ્યાએ આધાર કાર્ડ સાથે-સાથે આ દસ્તાવેજો પણ માંગવામાં આવે છે.
નિયમો, પાત્રતા અથવા અરજી પ્રક્રિયા સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે. અરજી કરતા પહેલા UIDAI ની અધિકૃત વેબસાઇટ પર તાજી માહિતી ચકાસી લો.
ખૂબ જ ઉપયોગી માહિતી છે, આભાર!